मुगीजमध्ये महिलांसाठी ‘पपई जॅम’ निर्मिती प्रात्यक्षिक उत्साहात; मूल्यवर्धनातून स्वावलंबनाची गोड वाटचाल!
दापोली दि. १५ ऑगस्ट (सागर गोवळे) :-डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, दापोली अंतर्गत कृषी महाविद्यालय दापोलीच्या ‘बीजांकुर ग्रुप’तर्फे मुगीज गावात महिला शेतकऱ्यांसाठी “पपईपासून जॅम तयार करण्याचे प्रात्यक्षिक” नुकतेच उत्साहात पार पडले. पपईचे मूल्यवर्धन (Value Addition) करून बचत गटांच्या माध्यमातून महिलांना स्वयंरोजगाराचा नवा मार्ग उपलब्ध करून देणे, हा या कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश होता.
विषय विशेषज्ञ डॉ. महेश कुलकर्णी यांच्या प्रत्यक्ष मार्गदर्शनाखाली पार पडलेल्या या प्रात्यक्षिकाला गावातील २६ महिला शेतकऱ्यांनी उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला.
पपईची नासाडी थांबवून अतिरिक्त उत्पन्नाची संधी
पपई हे जीवनसत्त्वे, खनिजे, अँटिऑक्सिडंट्स आणि तंतूमय पदार्थांनी (फायबर) समृद्ध फळ आहे. मात्र, योग्य वेळी विक्री न झाल्यास किंवा फळ जास्त पिकल्यास त्याची नासाडी होते. अशा अतिरिक्त पपईवर प्रक्रिया करून वर्षभर टिकणारा पौष्टिक व चविष्ट जॅम कसा तयार करावा, याचे सविस्तर मार्गदर्शन यावेळी करण्यात आले. यामुळे फळांची नासाडी टळून शेतकरी व बचत गटांना अतिरिक्त उत्पन्न मिळवण्याचा एक प्रभावी पर्याय उपलब्ध होणार आहे.
जॅम निर्मितीची सोपी पद्धत व चाचण्या
प्रात्यक्षिकादरम्यान १ किलो पिकलेली पपई, १ किलो साखर आणि आवश्यकतेनुसार लिंबाचा रस (सायट्रिक ॲसिड) वापरून सुमारे १.५ किलो दर्जेदार पपई जॅम तयार करण्यात आला.
प्रक्रिया: पपई स्वच्छ धुऊन, सोलून व बिया काढून तिचा मऊ लगदा (पल्प) तयार करण्यात आला. त्यात साखर मिसळून मंद आचेवर सतत ढवळत शिजवण्यात आले. शेवटी लिंबाचा रस घालून जॅम योग्य घट्टपणावर आणण्यात आला.
गुणवत्ता तपासणी: जॅम योग्य रीतीने तयार झाला आहे की नाही, हे ठरवण्यासाठी ‘शीट टेस्ट’ (Sheet Test) आणि ‘ड्रॉप टेस्ट’ (Drop Test) या वैज्ञानिक पद्धतींची प्रात्यक्षिके महिलांना दाखवण्यात आली.
तयार झालेला जॅम अत्यंत आकर्षक, गोड, गुळगुळीत आणि उत्तम गुणवत्तेचा झाला होता. बचत गटांच्या माध्यमातून पपई जॅम निर्मितीचा लघुउद्योग सुरू केल्यास महिला आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होऊ शकतात, असा विश्वास यावेळी व्यक्त करण्यात आला.
मान्यवरांचे मार्गदर्शन
हे प्रात्यक्षिक कृषी महाविद्यालयाचे सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. रमेश कुणकेरकर, रावे (RAWE) कार्यक्रम समन्वयक डॉ. अशोक चव्हाण, केंद्र प्रमुख डॉ. विजय देसाई, विषय विशेषज्ञ डॉ. महेश कुलकर्णी, कार्यक्रम अधिकारी डॉ. आशिष शिगवण आणि डॉ. प्रवीण झगडे यांच्या मौल्यवान मार्गदर्शनाखाली बीजांकुर ग्रुपच्या विद्यार्थ्यांनी यशस्वीरीत्या आयोजित केले.
